Xeoloxía

Millares

Desde o Miradoiro do Castro, camiño do Miradoiro de Mostaz, atópase Millares pero merece a pena pararse antes de chegar á aldea.

As imaxes mostran elementos relacionados coa chamada Formación de Cándana, unha unidade estratigráfica que conforma zonas xeolóxicas situadas ao NO e N da península ibérica e que se sitúa no precámbrico ou cámbrico inferior pois, polas súas características, non ten bos fósiles que axuden a datar.

Neste punto podemos apreciar aspectos relacionados coa convivencia das cuarcitas e lousas coas calizas de Cándana, rochas calcarias que se atopan aquí en forma de lentellóns (zonas brancas no mapa xeolóxico).  Estas rochas están compostas basicamente de  caliza -carbonato de calcio (CaCO3)-.

Así, nesta zona están presentes os fenómenos cársticos (termo que provén de Carso/Karst, unha rexión de Eslovenia onde abundan e foron estudadas estas formas) producidos polo fluxo de auga subterránea, auga da chuvia que contén CO2 en disolución  -ácido carbónico (H₂CO₃)- e que provoca a disolución das rochas calcarias, sedimentación fluvial, caída de rochas e precipitación do espeleotema (do grego  spelaion, cova, y thema, depósito), denominación formal para o que comunmente se coñece como «formacións das cavidades» e que se refire a depósitos minerais secundarios como estalagmitas, estalactitas, columnas…

Tamén se aprecia na paisaxe unha sima. O fenómeno cárstico  produce un tipo especial de depresión xeolóxica, un val denominado dolina, pero se aumenta considerablemente a cova interior e colapsa o teito dá lugar a unha cavidade que se abre ao exterior, unha sima.

Asociado con isto temos os coluvións os depósitos de ladeira orientados a favor da pendente e formados por anacos de rocha mesturados con arxila, o que os fai inestables e desprazables pendente abaixo coa auga de chuvia.  Estes materiais son os responsables de moitas das problemáticas cando se constrúen novas vías de comunicación cando non son detectados por un estudo xeolóxico en condicións, tal e como sucedeu na A8 no seu paso polo Fiouco. Lembremos que aí temos cerca a formación cárstica a Cova do Rei Centolo. 

Concello, Comarca ou Provincia

Montes de Visuña

Unha volta por Visuña

O val e Visuña é posiblemente un dos máis fermosos de Galicia, contemplalo xusto cando se baixa pola estrada do alto do Couto adoita sorprender a quen vén ó Courel por primeira vez. Unha maxistral lección de xeoloxía na que as rochas calcarias crean unha paisaxe que nos supera, algo que non agardamos atopar en Galicia senón que a moita xente venlle á mente calquera zona da Cordilleira Cantábrica.

Destacan nesta paisaxe tan pouco frecuente en Galicia as Taras de Visuña, unha formación calcaria que domina todo o val formando bandas case desprovistas de vexetación que son o fogar das aciñeiras, as orquídeas,  a maioría das grandes covas do Courel e relevantes xacementos de fósiles de máis de cincocentos millóns de anos de idade.

Aproveitando que a xeoloxía está de moda e esta formación rochosa é un elemento destacadísimo do territorio do Xeoparque das Montañas do Courel, á xente que vén comigo sempre lle conto o longo camiño que seguiron estas pedras. Estas ‘calías’ teñen a súa orixe nos sedimentos mariños dun antigo mar que se localizaba onde agora está o sur de África e que grazas a tectónica de placas e o paso do tempo podemos contemplalas agora na Serra do Courel. Segundo imos baixando cara as primeiras casas de Visuña, á nosa dereita está o acceso a Céramo, para min a aldea máis fermosa do Courel, que está a piques de quedar sen xente ó igual que o resto do territorio. Merece a pena pararse a ver Céramo, as súas casiñas de ‘pedra calía branca’, as pequenas rúas e tentar imaxinar como sería aquilo nos bos momentos onde a xente enchía as casas; agora só son un recordo.

Visuña, Visuña, Folgoso do Courel

A Unesco acepta a candidatura da Ribeira Sacra a Patrimonio da Humanidade

Concello, Comarca ou Provincia

Carbedo

Dende aquí vese unha banda de calcáreas. Tanto por arriba de esta banda temos cuarcitas e lousas pero ahi a pesar de que   calcáreas, e ese é o indicador, se vemos aciñeiras xa temos que pensar en calcáreas.

Concello, Comarca ou Provincia

Alto do Couto

Imaxinémonos que estamos no Cámbrico fai mais de 550 millons de anos, no fondo do mar. estas calcáreas se forman nun ambiente semellante aos arrecifes que temos ao día de hoxe. zona con pouca profundidade de auga donde vivian diferentes organismos que xeran uns depositos calcáreos. A consecuencia de esos depositos se forma a Calcárea de Vegadeo. As capas de rocha agora están así, e dicir hacia a esquerda das imaxes  vamos a materiais antigos e cara a dereita das imaxes imos a materiais máis modernos. enton agora ao irnos desprazando cara adereita, están pasando cousas que sucederon a posteriori do arrecife, porque o arrecife é o primeiro, o punto de partida. Despois sucede o contacto entre calcáreas e o seguinte material, que material e?  para estimar entón que pasou depois, que pasou, porque desapareceu ese arrecife. houbo un cambio no planeta de algún xeito que fixo cambiar o ambiente de formación das rochas.

Son arxilas e fango. estamos en este arrecife, que ten que pasar para que se deposite arxila e fango encima do arrecife subeu o nivel do mar e a profundidade aumentou e o fango. Veu da erosión do continente que tiveran ali ao lado. por eso ahi temos ese cambio. Antes estaba así e agora pregouse e está así, enton imos cambiando hacia materiais xoves. Aqui estaban os arrecifes e aquí o fango, pregouse e agora o temos así.

Como vedes siguen sendo lousas, un pouco máis compactadas pero... eso pode ser un efecto da erosión posterior, que lle afecta máis a uns niveis que a outros. Temos tamén o tema co cambio de cor, vedes que alí é máis ocre e por aquí é máis vermello e despois ocre, aquí hai unha repetición e iso se debe a que o noso nivel do mar sigue aumentando. esta cor máis avermellada nos indicaría a presencia de oxidos de ferro, eses oxidos de ferro, en xeral, se depositan en lugares a maior profundidade. Entón dende a esquerda á dereita, iria aumentando progresivamente o nivel do mar. e despois a que se debe o cambio?¿ a que baixa outra vez o nivel do mar e por eso cambia a cor da rocha. porque o contenido en ferro, dado que a profundidade non é a mesma, volve a haber unha repetición do patrón anterior, e volve a aumentar de novo, volve outra vez a vermello. Así é que hai dous aumentos e duas baixadas do nivel do mar de forma sistemática.


Mirade que temos a continuación das nosas areas, lousas moi escuras máis grises (indica condicións de moita profundidade). Ou sexa que, así como o mar en ese momento, baixou moito, de repente subiu moito e deu lugar xa a unhas lousas que ao ser negras, case negras, indicaría moita materia orgánica. estamos a falar de que,  ao mellor nese lugar, había entre 400 e 500 metros de profundidade, fronte a aqueles outros niveis que podían chegar no mellor dos casos aos 100 metros. Así que vemos aquí, en este corte de nada, cambios no nivel do mar moi bruscos nun periodo de tempo moi curto. e todo simplemente lendo as follas de este libro que é este corte. O que estamos facendo e lendo páxinas. o noso libro abrimolo alí e aquí estamos pechándoo e lendo todo o que queda rexistrado e vendo os eventos polo tipo de material e pola coloración. que nosaxuda a poder interpretar estos procesos de fai millons de anos. Fai 350 millons de anos donde se formou esa super cordilleira no choque de esos dous continentes.  O resto foise erosionando? en realidade xa pasou por duas erosións, o pregamento que formou a cordilleira se orosiona por completo na época dos dinosaurios, e despois se reaxusta no alpino que o que fai que os bloques suban e baixen e fai que todas estas montañas se eleven. polo tanto se están erosionando xa por duas veces. a primeira a orixinal e esta segunda nese momento en bloques que fai que o Courel sexa unha montañas e non sexa unha chaira. senon esto estaría totalmente erosionado.  As montañas de fai 350 millons de anos superarian con creces os 9000 metros. As mais altas da historia que haxa rexistrado de forma recente no planeta.


En Lugo, hai granitos, os granitos son rochas que se enfrian a 15 kilometros de profundidade. agora están na superficie, falta algo, e ese algo son esas montañas.

E non se lle ocurreu a alguen que podría haber unha segunda razón?¿ e que non pasou tanto tempo xeolóxico para pasar máis cousas. Esto todo sucedeu en 500 millons de anos, o noso planeta ten 4600 millons de anos (insignificante). Non hai tempo para máis cousas. En 20 millons de nos vimos 4 cambios do nivel do mar significativos. Son cambios que foron rexistrados. É un periodo moi corto no que pasaron moitas cousas.

Aquí vemos que nos ultimos 140.000 da historia do planeta o nivel do mar simiplemente tivo esta tendencia de baixada, e agora comeza a subir de novo. Estamos falando de que o nivel do mar puido cambiar 50 metros. O tempo en xeoloxía é básico.

 

Concello, Comarca ou Provincia